Vier beelden uit speeches in crisistijd: Franklin D. Roosevelt (linksboven, 1933), premier Mark Rutte (rechtsboven, 2020), koning Willem-Alexander (linksonder, 2020) en premier Joop den Uyl (rechtsonder, 1973)

Op maandag de premier, op vrijdag de Koning. Twee crisisspeeches in een week, het kwam in ons land nog nooit voor. Maar de Coronacrisis brengt ons op onbekend terrein. We leven al weken in onzekerheid en ervaren onze kwetsbaarheid veel sterker dan normaal. Onze gezondheid spreekt niet meer vanzelf, we houden de dagelijkse cijfers van het RIVM nauwlettend in de gaten. We blijven thuis en houden anderhalve meter afstand. De economie en ons sociale leven ligt stil. We geven thuisonderwijs, vergaderen achter onze laptop of draaien overuren in ziekenhuizen om mensen te genezen. Ons dagelijkse houvast is weg en we weten niet hoe lang het gaat duren.

Woorden als daden
Ook onze bestuurders draaien overuren. Meerdere malen per week kondigen vakministers nieuwe maatregelen aan om het land door de onzekerheid en kwetsbaarheid te loodsen. De hoeveelheid, snelheid en de uitleg van de details brengen echter zo weer nieuwe onrust. Communicatie in crisistijd vraagt om een ijzeren discipline. En juist daarom is er ook iets anders nodig: een groter verhaal. Een bedding van begrip en beleving, waarin al die maatregelen – als het ware – kunnen thuiskomen. En zelfs zo’n bedding is niet genoeg. De Britse Taalfilosoof John L. Austin zegt dat woorden niet alleen beschrijven. Nee, spreken is ook een daad op zich. En ons verlangen naar woorden in crisistijd gaat uit naar een combinatie van die twee: duiding én daden met woorden.

Woorden in crisistijd
In crisistijd wegen de woorden van leiders dus zwaarder dan ooit. Maar waarom? Wat is de waarde van deze gesproken woorden? En wat verlangen we van leiders op het moment dat – zoals Simon & Garfunkel zingen – our nation turns its lonely eyes to you? Voor Adformatie schreef ik een beschouwing: hoe speeches houvast geven in crisistijd. Over woorden als daden en over de vijf ingrediënten van ware woorden in crisistijd: een spiegel, een groepsfoto, een landkaart, een baken en een kompas.

Leave a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.